Masinde mag loso bag-, ma en masin ma dwarore ahinya e loso gik moko e kindegi, nigi historia mar teknoloji ma oriwre kod dwaro mar chiro. Chakre chakruok mare ma piny nyaka e kindegi, dongruok moro ka moro ma osetimore e masin mar loso bag-osebedo gi teko maduong’ ahinya e loso gikmoko kendo oseneno dongruok mar ng’eyo mar dhano mar loso gikmoko.
Chakruok kod Dongruok Mokwongo
Historia mar masin mar loso bag- inyalo yudo nyaka e diere mar higni mag 1800. E higa mar 1852, ja Amerka ma ne ochung' ne loso gik manyien ma iluongo ni Wally noloso masin mar loso bag mag otas, ma en gino ma ne onyiso chakruok mar loso masin mag keto gikmoko e paket. Bang’e, ka loso plastik ne omedore, mos e mos, plastik ne okawo kar plastik mag otas kaka gik ma ne itiyogo ahinya e loso gikmoko. Kaluwore gi wachno, masin mar loso bag-ne odonjo e kindene mar mula. E higni mag 1860, ka ji mang’eny ne ochako tiyo kod masinde mag loso gikmoko, masinde mag loso bag ne ochako tiyogo ahinya e yore mag loso gikmoko mag ng’iepo, ma nomiyo loso gikmoko maber ahinya.
Gik Manyasani mag Teknoloji kod Dongruok e Oganda
E higni mag 20, teknoloji mar masin ma loso bag-ne otimo gik madongo mang’eny. Makamana bang’ Lweny mar Ariyo mar Piny, ka weche mag yuto mag piny mangima ne dongo maber kendo ka ne gimedo dongo mapiyo e weche mag loso gikmoko, ng’iepo mar masinde mag loso bag-ne okelo thuolo mag dongruok ma ne pok oneno chon. Pinje mosedongo kaka Jerman kod Amerka ne oyudo dongruok maduong’ ahinya e teknoloji mar masinde mag loso bag-, ma nomiyo dongruok mapiyo mar masinde mag loso bag-e piny mangima. Kata obedo ni pinywa nochako bang’ kinde matin, bang’ tiyo matek kuom higni mathoth, mos e mos osebedo achiel kuom pinje madongo e piny mangima ma loso masinde mag loso bag-.
Kaluwore gi loso gik manyien mag teknolojia, masinde ma loso bag{0}}osetimo lokruok kowuok kuom masinde ma tiyo gi ng’ato achiel nyaka masinde ma tiyo gi ng’ato achiel chuth, kowuok kuom masinde ma tiyo gi ng’ato achiel nyaka masinde ma tiyo gi masinde mang’eny, kendo kowuok kuom masinde ma tiyo gi teko matin nyaka masinde ma tiyo gi nyalo maduong’. Masinde machon mag loso bag-ne tiyo ahinya gi yore mag tero gikmoko, ma ne miyo loso gikmoko bedo matin kendo ne dwaro ni ng’ato otim tich mang’eny gi lwedo. To masinde mag loso bag-ma sani, tiyo ahinya gi teknoloji ma nyasani kaka ng’ado gik moko gi elektronik kod ng’ado gik moko gi yamo, ma miyo gibedo gi nyalo mar timo gik moko giwegi, kendo gimedo loso gik moko maber ahinya kendo gimedo loso gik moko maber. Bende, ka teknoloji mar kompyuta kod rieko ma ng’ato oloso osechako dhi nyime e yor rieko, ma miyo tich kaka ng’eyo gik moko owuon, loso gik moko owuon, kod alarm ma otomatike, ma medo medo rang’iny mar rieko mar lainde mag loso gikmoko.